strona główna 

HISTORIA

 

Powstanie Instytutu


      
Początki Instytutu sięgają roku 1956 i są ściśle związane z osobą Założyciela. “Instytut bierze początek z kontemplacji Odwiecznej Miłości, jakiej doświadczał Ojciec Założyciel; otwarty Bok i przebite Serce Zbawiciela były dla niego najdoskonalszym wyrazem miłości - miłości wyrażonej synowskim posłuszeństwem dla woli Ojca i podjęciem się krzyżowej śmierci dla zbawienia ludzi. Ujęty nieskończoną a tak często odrzucaną przez ludzi miłością Chrystusa, chciał sam i poprzez członkinie Instytutu odpowiedzieć na nią głębokim zjednoczeniem z Sercem Jezusa i budowaniem Jego Królestwa w ludzkich sercach przez apostolskie wynagradzanie” (Konst., art. 3).

       Ojciec Józef Kościsz SJ pracując w Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie w latach 1951–1956  zapalał  pragnieniem wynagradzania wiele osób, zwłaszcza swoich penitentów (warto wiedzieć, że słynął w Krakowie jako światły spowiednik i kierownik sumień). Zgromadził osoby  pragnące wynagradzać w duchu objawień Serca Jezusa św. Małgorzacie Marii Alacoque w Paray-le-Monial oraz w duchu Orędzia Fatimskiego. Podbudowę teologiczną czerpał z encykliki Piusa XI Miserentissimus Redemptor z  8 maja 1928 roku, poświęconej  ekspiacji za zniewagi, jakie świat wyrządza Bogu i Jego miłości.  Z czasem  O. Kościsz powziął myśl utworzenia wspólnoty osób szukających głębszego życia wewnętrznego opartego na radach ewangelicznych i  pragnących wynagradzać przez modlitwę, życie prawdziwie chrześcijańskie i działalność apostolską. Po wielu rozważaniach odnośnie formy przyszłej wspólnoty, po modlitwach i naradach, by “sprawdzić czy podjęte zamysły nie są czczym urojeniem lub wybujałą egzaltacją”, zdecydował się powołać do życia żeński  Instytut świecki opierając się na Konstytucji Apostolskiej Piusa XII   Provida Mater Ecclesia, w której 2 lutego 1947 roku  Papież  zatwierdził Instytuty świeckie jako nową formę życia konsekrowanego.

       Pierwsze działania w kierunku utworzenia Instytutu  miały miejsce w 1956 roku. Pozwolenie na  jego prowadzenie uzyskał Ojciec od prowincjała  Jezuitów O. Wojciecha Krupy  a następnie od ks. bpa Franciszka Jopa w Krakowie. Idea wynagradzania pociągała osoby,  wzbudzała powołania, okazała się silną i wiążącą.

       Początkowe lata istnienia Wspólnoty były czasem konsultacji z Pasterzami Kościoła, opracowywania Konstytucji przez Ojca  Założyciela, kształtowania się Wspólnoty jako Instytutu świeckiego  pod względem duchowości, sposobu życia członkiń, form zarządzania.

       Ojciec Założyciel wraz z pierwszymi członkiniami kierując się zaleceniem bpa  Jopa starał się o stworzenie bazy materialnej  w postaci domów. Ojciec zabiegał o to, by powstały one w miejscach uzdrowiskowo-wypoczynkowych, gdzie jak uważał, dzieje się wiele zła. Pierwszym członkiniom powtarzał: “Tu Boże Serce jest najbardziej obrażane, tu mają być wynagrodzicielki, by równoważyć zło - grzechy, które obrażają Boże Serce i Niepokalane Serce Maryi.” I tak powstały  domy w Zakopanem, Krynicy, Rymanowie.  W roku milenijnym powstał dom w Częstochowie – odczuwany jako dar Maryi.

       Poczynaniom Ojca wychodziły naprzeciw osoby, które darowały swoje dobra:  sprzęty, oszczędności, dom czy ciężką pracę na rzecz tworzącej się Wspólnoty (np. prowadząc stołówkę, by zapracować na opłacenie budowy nowego domu). Wiele z nich to pierwsze członkinie, które pociągnięte zapałem Ojca i Jego zawierzeniem Panu Bogu, ryzykowały nieraz wiele, nie mając pewności czy Instytut będzie się rozwijał, zwłaszcza, że trudności były liczne. Pochodziły one z zewnątrz i wiązały się z ciężkimi dla Kościoła i  narodu czasami (śledztwa i kontrole ze strony władz świeckich), z niezrozumieniem i sceptycyzmem innych osób. Nie brakowało też trudności od wewnątrz, które wiązały się z organizacją życia, z dużym przepływem osób zgłaszających się do Instytutu.   Założyciel nie tracił ducha,  swoją ufnością  umacniał członkinie. Pisał w Dzienniku: “Niech w tym skrępowaniu wszechstronnym dzieje się wola Boża. Na szczęście, ducha skrępować nikt nie potrafi” (Dz. d., 2 III 1966 r.).

       Pierwotna nazwa Instytutu brzmiała: Instytut Świecki Córek Wynagradzających Sercu Jezusa i Maryi. Pierwszy tekst Konstytucji został złożony w Kurii diecezjalnej w Tarnowie 11 lutego 1960 roku. O. Kościsz zapisał w „Dzienniku duchowym”: “Chciałem zamknąć w nich, co sam przeżywam, czego pragnę. Wymagania postawione są bardzo wysokie ... A czasy obecne są tak pełne zła, że potrzebujemy wielkich, bohaterskich dusz, które Duch Święty będzie wzbudzał i skierowywał do Instytutu” (Dz. d., 2 XII 1960 r.).

       Najważniejszym wydarzeniem dla tworzącej się Wspólnoty było  uzyskanie aprobaty i pozwolenia na dalszą działalność, które wydał  kardynał  Stefan Wyszyński  w formie  Deklaracji w dniu 20 września 1961 r.

       Konsekracja życia w Instytucie była potwierdzana ślubami: ubóstwa, czystości i posłuszeństwa składanymi po okresie próby wstępnej na jeden rok, potem na dwa i trzy lata, po czym na całe życie. Świeckość - druga  podstawowa cecha instytutowego powołania wyrażała się życiem w świecie, bez zewnętrznych oznak konsekracji, choć w początkach większość członkiń mieszkała we wspomnianych domach. Członkinie pracowały w różnych  zawodach i instytucjach. Młode w razie potrzeby uzupełniały wykształcenie.

 

Budowanie Wspólnoty

 

       W formowaniu pierwszych członkiń ważną rolę pełnił sam Założyciel. Tak często, jak pozwalały mu obowiązki życia zakonnego, odwiedzał poszczególne domy, prowadził rekolekcje, służył kierownictwem duchowym i umacniał w chwilach trudności.   W latach 1969–1982 Ojciec ze względu na słaby stan zdrowia za radą swoich przełożonych przebywał w krynickim domu (który był i jest nadal domem głównym Instytutu) dzięki czemu młoda jeszcze Wspólnota mogła  na co dzień budować się jego świadectwem i korzystać z kapłańskiej posługi.

       Według przekonania O. Kościsza, dzieło wynagradzania wypłynęło z ducha  św. Ignacego i dlatego wyznał: “Moim pragnieniem jest, by ducha tego podtrzymywali i rozpalali inni moi współbracia zakonni za mego życia czy później.” (Dz. d., 24.V.1964.) I tak się też stało. Dalszą opiekę duchową nad Instytutem, po śmierci Założyciela, która nastąpiła 8 lipca 1982 roku, objął ks. Wojciech Kubacki SJ (+1995 r.), a z kolei po  nim ks. Stanisław  Łucarz SJ.

W roku 2007 nastąpiła zmiana duchowego opiekuna Wspólnoty. o. Stanisław Łucarz SJ otrzymał nowe ważne dla Towarzystwa Jezusowego zadania. Opiekę duchową nad Instytutem od listopada 2007 roku na okres jednego roku przejął o. Tadeusz Kukułka SJ, a po nim od października 2008 o. Tadeusz Rostworowski SJ.

 

Odnowa

 

       Po śmierci Założyciela członkinie Instytutu  wzięły większą odpowiedzialność za jego misję i działalność.  W październiku 1986 r. przeprowadzono pierwsze wybory  Zarządu – dotychczas był mianowany przez Ojca Założyciela.  W tym czasie podjęto starania o odnowę wewnętrzną, o pogłębienia rozumienia powołania do życia konsekrowanego w świecie i charyzmatu Instytutu.

       Zaczął się czas intensywnych przygotowań do rozpoczęcia starań o kanoniczne zatwierdzenie Instytutu przez władze kościelne. Przystąpiono do odnowienia Konstytucji w duchu zmian posoborowych, opracowano też Wskazania praktyczne (Dyrektorium).  Wtedy też dokonano zmiany nazwy na aktualną: Instytut Świecki Wynagrodzicielek Serca Jezusa i  Maryi.

       Osobą, która towarzyszyła bardzo intensywnie tym zmianom był Ojciec Wojciech Kubacki SJ. Zachęcał Zarząd do przeprowadzenia formalnego zatwierdzenia Instytutu w strukturach Kościoła.

       W dniu 12 stycznia 1991 roku  ks. bp Józef Życiński, Ordynariusz Diecezji Tarnowskiej wydał Dekret zatwierdzający odnowione Konstytucje Instytutu. Następnie Kongregacja Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego w dokumencie wydanym w dniu 15 kwietnia 1996 r. uznała Deklarację (Declaratio) wydaną przez ks. kardynała Stefana Wyszyńskiego w 1961 r. jako akt erekcji na prawie diecezjalnym.

       Licząc od pierwszych wyborów tj. od 1986 r., co 6 lat odbywa się Kongregacja Generalna, w której uczestniczą wszystkie uprawnione członkinie.  Jej zadaniem jest dokonywanie wyborów nowego Zarządu oraz obrady nad ważnymi dla Instytutu sprawami a zwłaszcza: odnową życia duchowego, badaniem realizacji misji apostolskiego wynagradzania, środki służące jedności  Wspólnoty.  I Kongregacja Generalna odbyła się w dniach 1–3 stycznia 1993 roku,  II –  w dniach 1–3 maja 1999 roku. , III – w dniach 1-3 maja 2005 roku.

III Kongregacja Generalna przyjęła ad experimentum projekt „Zasady życia osób stowarzyszonych z Instytutem Świeckim Wynagrodzicielek Serca Jezusa i Maryi”. Daje możliwość tworzenia kręgu osób stowarzyszonych z Instytutem, które dążąc do ewangelicznej doskonałości zgodnie ze swoim stanem życia będą żyły charyzmatem Instytutu i uczestniczyły w jego misji.

       Instytut utrzymuje kontakty z innymi instytutami świeckimi  w Polsce.  Z chwilą erygowania Krajowej Konferencji Instytutów Świeckich w roku 1995, Instytut nasz stał się jej członkiem.